Балалардағы ЖРВИ: симптомдары (белгілері) және емдеу

ЖРВИ (жедел респираторлық вирустық инфекциялар) — вирустар қоздыратын және негізінен жедел түрде өтетін тыныс алу жолдары ауруларының тобы. Педиатрлардың бақылауына қарағанда, ЖРВИ — ата-аналардың балаcымен дәрігерге жүгінуінің ең жиі себебі¹;. Респираторлық инфекциялар барлық жастағы балаларда кездеседі, бірақ аурушаңдықтың ең жоғары деңгейі өмірінің алғашқы үш жылындағы балаларда және бастауыш сынып оқушылары арасында байқалады.

Балалардағы ЖРВИ-дің пайда болуы (патогенезі)

Балаларда ЖРВИ-дің себебі — әртүрлі респираторлық вирустармен жұқтыру. Ең жиі кездесетіндері:

• риновирустар;
• аденовирустар;
• тұмау және парагрипп вирустары.

Қоздырғыш вирус бала тыныс жолдарының шырышты қабатына сыртқы ортадан түседі — мысалы, жанында науқас адам түшкіріп, жөтелген кезде. Жұтқыншақ пен мұрынның шырышты қабық жасушаларында вирустар көбейіп, қабыну туғызады. Ол балада мұрыннан су ағу, жөтел, түшкіру және тамақ ауруы түрінде байқалады.

Вирустардың ағзада көбеюі мен таралуы интоксикация мен аллергиялық реакцияларды туындатады, олар дене қызуының көтерілуімен, әлсіздікпен, шырышты қабықтардың ісінуімен көрінеді.

Балалардағы ЖРВИ белгілері

Балада ЖРВИ-дің алғашқы белгілері, әдетте, мынадай болады:

• бала аз қимылдайды, тыныш отырады, сабырлы ойындармен айналысады;
• өзін нашар сезінетінін, денесі сырқырайтынын айтады;
• беті қызарады, көзінде жылтыр пайда болады — бұл қызудың көтерілу белгісі;
• тәбеті төмендеп, жақсы көретін асынан бас тартады.

Аурудың бұл кезеңі инкубациялық кезең деп аталады — осы уақытта вирус мұрын мен тамақтың шырышты қабығының үстіңгі жасушаларын зақымдап, сол жерде көбейе бастайды. Одан кейін ЖРВИ-дің негізгі кезеңі басталып, нақты бір вирусқа тән белгілер пайда болады.

Баладағы ЖРВИ симптомдары

ЖРВИ-дің клиникалық көрінісі ортақ белгілерге ие, сонымен қатар әртүрлі вирустар әртүрлі симптомдар туғызады.

Вирустар қоздыратын жедел респираторлық инфекциялардың жалпы белгілері:

• дене қызуының 37 градустан жоғары болуы (бұдан әрі — Цельсий бойынша);
• әлсіздік, селқостық, тәбеттің болмауы;
• бас ауруы;
• мұрыннан су ағу, жөтел, тамақтың ауыруы.

Әр түрлі респираторлық вирустар тыныс алу жолдарының әртүрлі бөлімдерін зақымдайтындықтан, әр аурудың өзіне тән белгілері болады — ең жиі кездесетіндері төмендегі кестеде берілген. Осындай көріністерге сүйене отырып, педиатр қосымша тексерусіз-ақ дұрыс диагноз қоя алады.

ЖРВИ кезінде бала орта есеппен 5–7 күн бойы жұқпалы болады, яғни белсенді түрде жөтеліп, түшкіреді. Осы уақыт аралығында ЖРВИ бар балалардың үйде отырғаны дұрыс — бұл басқа балаларға жұқтырмауға, тезірек сауығуға және асқынулардың алдын алуға көмектеседі.

Балалар неге жиі ЖРВИ-мен ауырады

Балалар үшін ЖРВИ-дің жиі болуы — қалыпты жағдай, әсіресе өмірінің алғашқы жылдарындағы сәбилер үшін. Бала дүниеге келгенде оның иммундық жүйесі әлі қалыптаспаған болады: ағзада әртүрлі инфекцияларға қарсы қорғаныс әлі қалыптасып үлгермеген болады. Нәрестенің қанында тек ана ағзасынан және емшек сүтімен келген антиденелер ғана болады, бірақ олар өмірінің бірінші жылының соңына қарай немесе емшекпен қоректену жалғасса, одан да кешірек біртіндеп жоғалады. Сондықтан баланың вируспен не бактериямен әрбір жаңа кездесуі ауруға әкеледі.

Ауру қоздырғыш микроорганизмдер иммундық жүйені тиісті антиденелер түзуге мәжбүр етеді, ал кейін бала таныс инфекциямен қайта ауырмайды немесе оны алғаш рет ауырғандағыдан әлдеқайда жеңілірек өткереді. Бала балалар ұжымына барғанда, ол үнемі жаңа инфекциялармен «танысады», сондықтан мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалар жиі ауырады. 5–8 жасқа дейінгі бала үшін жылына 8 ретке дейін ЖРВИ ауыруы қалыпты деп есептеледі.

Бірақ бұл баладағы тұмау мен суық тиюге көз жұма қарауға болады деген сөз емес. Егер респираторлық инфекциялар жиілігі жылына 10–12 эпизодқа жетсе, бұған жауапкершілікпен қарап, міндетті түрде дәрігермен кеңесіп, себебін анықтаған жөн. Жиі әрі ұзаққа созылатын респираторлық инфекциялар иммунитеттің дұрыс қалыптасуына кедергі келтіріп, созылмалы гайморит, отит, тонзиллиттің дамуына әкелуі мүмкін. Бала жиі ауыруы мүмкін, бірақ ол тез сауығып отыруы тиіс. Мұндай нәтижеге жету үшін ЖРВИ-ді уақытында және дұрыс емдеу қажет.

ЖРВИ диагностикасы

ЖРВИ диагнозын педиатр қояды, әдетте ол үшін шағымдарды анықтау мен қарапайым тексеру жеткілікті. Дәрігер баланың жүрегі мен өкпесін тыңдайды, ішін сипалап қарайды, мына жайттарға назар аударады:

• дене қызуы;
• тері мен шырышты қабықтардың жағдайы;
• мұрынмен тыныс алу.

Қарау нәтижесіне қарай педиатр диагнозды нақтылау, асқынуға күдік туғанда немесе зақым ауқымды болған жағдайда — мысалы, инфекция тыныс алу жүйесінің төменгі бөлімдеріне тарай бастағанда — тереңдетілген тексеру тағайындай алады. Қосымша зерттеулер тізіміне мыналар кіруі мүмкін:

• жалпы клиникалық қан және зәр талдауы;
• вирусты анықтау үшін мұрын-жұтқыншақтан алынған жағындыға ПТР-зерттеу;
• жұтқыншақтан алынған жағындыны, қақырықты микроскопиялық және бактериологиялық зерттеу;
• өкпенің рентгенографиясы;
• электрокардиография.

Баладағы ЖРВИ-ді немен емдейді

Баланың ЖРВИ-сін емдеуді педиатр дәрігер тексеруден және қажет болса қосымша зерттеуден кейін тағайындайды. Клиникалық стандарттарға сәйкес емдеу сызбасы мына тармақтарды қамтиды³:

• жағдайды жеңілдетудің дәрісіз тәсілдері;
• ЖРВИ себебіне әсер ететін дәрілік препараттар;
• симптоматикалық құралдар.
• Дәрісіз емдеу тәсілдері балаға ауруды жеңілірек өткеруге көмектеседі:
• төсектік режим;
• жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішу — мүкжидек немесе ит бүлдірген морсы, жылы су;
• жеңіл қорытылатын тағам — ЖРВИ-дің жедел кезеңінде сорпалар, буда піскен балық және ет котлеттері, қайнатылған тауық еті мен балық рацион негізі бола алады;
• бөлмеде таза, ылғалдандырылған ауа;
• денені бөлме температурасындағы сумен сүрту.

Ауру себебіне әсер ететін, яғни этиотропты ем ретінде педиатрлар вирусқа қарсы препарат, мысалы, Эргоферон тағайындайды. Препаратты 6 айдан бастап балаларға қолдануға рұқсат етілген, сондықтан оны отбасында әртүрлі жастағы бірнеше бала бірден ауырып қалған жағдайда да қолдану ыңғайлы. Бұл құрал ересектерге де ұсынылады, сондықтан суық тию маусымында бүкіл отбасы үшін қолайлы нұсқа болып табылады.

Эргоферон бірден төрт міндетті шешеді:

• ЖРВИ туғызатын вирустармен күреседі;
• ағзаға қабынумен күресуге көмектеседі;
• баланың иммунитетін белсендіреді;
• қабыну аясындағы шырышты қабықтың ісінуін азайтады.

Осылайша, Эргоферон ЖРВИ-дің себебімен ғана емес, ауру белгілерімен де күреседі. Дәріні суық тиюдің алғашқы белгілері пайда болған сәттен бастап қабылдау керек. Қолдану нұсқаулығына сәйкес қабылдау сызбасы:

• бірінші күн — алғашқы екі сағатта әр 30 минут сайын 1 таблеткадан, содан кейін тең аралықпен күніне 3 рет 1 таблеткадан, барлығы күніне 8 таблетка;
• емдеудің келесі күндері — күніне 3 рет 1 таблеткадан.

Эргоферонды толық сауығып кеткенге дейін қабылдау керек, орта есеппен оған 5–7 күн қажет. Препараттың ыңғайлы түрі бар — суда ішуді қажет етпейтін соруға арналған таблеткалар. Таблетканы әлі сорып қабылдай алмайтын балаларға препаратты бір ас қасық суға ерітіп беруге болады.

Эргоферонды балалардағы ЖРВИ емдеуге арналған басқа препараттармен, мысалы, мынадай симптоматикалық құралдармен бірге қолдануға болады:

• мұрыннан су ағуға қарсы тамшылар мен спрейлер;
• тамақтың ауыруына арналған пастилкалар, спрейлер;
• қызу түсіретін препараттар.

Кешенді тәсіл баланы ЖРВИ-ден емдеуге көмектеседі (орта есеппен бұл 5–7 күнді алуы мүмкін), оны балабақшаға немесе мектепке қайта жіберуге, асқынулардың дамуын және ағзада созылмалы инфекция ошақтарының қалыптасуын болдырмауға мүмкіндік береді.

Эргоферон препараты сіздің қалаңыздағы дәріханаларда бар, сонымен қатар сіз оған онлайн тапсырыс бере аласыз

Қай жерден сатып алуға болады

РК-ЛС-5№020791 от 02.05.2024

Әдебиеттер тізімі

¹2022 жылы Ресей Федерациясындағы халықтың санитарлық-эпидемиологиялық әл-ауқатының жағдайы: мемлекеттік есеп. М.: тұтынушылардың құқықтарын қорғау және адамның әл-ауқатын қадағалау жөніндегі федералды қызмет, 2023. 368 б. (қаралған күні: 23.08.2023).

²Балалардағы жедел респираторлық вирустық инфекция (ЖРВИ). Клиникалық ұсынымдар. 2022. (қаралған күні: 23.08.2023).

³Жұқпалы аурулар: ұлттық нұсқаулық / редакциясымен Н. Д. Ющук, Ю. Я. Венгеров. М.: ГЭОТАР-Медиа, 2021. DOI: 10.33029/9704-6122-8-INB-2021-1-1104.